การกระทำของรัฐอันเป็นการจำกัดสิทธิและเสรีภาพ

การที่นายวรัญชัยกับพวกยื่นคำขอจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท เพื่อทำการซ้อขายสินค้าล่วงหน้าและเล่นแชร์ต่อกรมทะเบียนการค้า เป็นการใช้สิทธิและเสรีภาพในการประกอบกิจการตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 43 หน่วยงานของรัฐจะจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลได้ก็ต่อเมือมีกฎหมายบัญญัติให้อำนาจไว้โโยชัดแจ้งเท่านั้น

เมื่อนายขวัญชัยยื่นขอจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท โดยมีวัตถุประสงค์ไม่ต้องห้ามตามกฎหมาย จึงเป็นหน้าที่ของกรมฯ ที่ต้องพิจารณาว่าคำขอของนายขวัญชัถูกต้องครบถ้วนหรือไม่เท่านั้น การที่กรมฯ ไม่ยอมรับจดทะเบียนโโยอ้างว่า รมต. กระทรวงพาณิชย์ได้มีคำสั่งตามมติ ครม. ให้รอรับการจดทะเบียนไว้ก่อนจนกว่าจะมีกฎหมายควงคุม จึงเป็นการจำกัดสิทธิและเสรีภาพในการประกอบอาชีพของนายขวัญชัยโโยไม่มีกฎหมายสนับสนุนให้ทำได้ (ฎ 2383/26) 

คำสั่งดังกล่าวมมิได้อาศัยอำนาจตามบทบัญญัติของกฎหมายฉบับใด เป็นเพียงระเบียบภายในระหว่างหน่วยงานและ จนท. ในสังกัดกระทรวงพาณิชย์ จะใช้บังคับกับบุคคลทั่วไปหาได้ไม่  ดังนั้น จนท. จะอ้างคำสั่ง รมต. มาเป็นเหตุไม่ยอมปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายไม่ได้ (ฎ 720/05, 3740/25, 580/27) การกระทำของ จนท. จึงเป็นการขัด รธน.