ใครคือ "เจ้าหน้าที่ของรัฐ" และ "หน่วยงานของรัฐ"

เจ้าหน้าที่ของรัฐ

พ.ร.บ. วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 มาตรา 5 ให้นิยามคำว่า "เจ้าหน้าที่" ไว้ว่า

"เจ้าหน้าที่" หมายความว่า บุคคล คณะบุคคล หรือนิติบุคคล ซึ่งใช้อำนาจหรือได้รับมอบให้ใช้อำนาจทางปกครองของรัฐในการดำเนินการอย่างหนึ่งอย่างใดตามกฎหมาย ไม่ว่าจะเป็นการจัดตั้งขึ้นในระบบราชการ รัฐวิสาหกิจหรือกิจการอื่นของรัฐหรือไม่ก็ตาม




ดังนั้น เจ้าหน้าที่ทางปกครองมี  2 ประเภท คือ

1. เจ้าหน้าที่โดยสภาพ 

ที่ชัดเจน ได้แก่ "เจ้าหน้าที่ของรัฐ" ตาม พ.ร.บ. จัดตั้งศาลปกครองและวีธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 3 คือ
(๑) ข้าราชการ พนักงาน ลูกจ้าง คณะบุคคล หรือผู้ที่ปฏิบัติงานในหน่วยงานทางปกครอง
(๒) คณะกรรมการวินิจฉัยข้อพิพาท คณะกรรมการหรือบุคคลซึ่งมีกฎหมายให้อำนาจในการออกกฎ คำสั่ง หรือมติใด ๆ ที่มีผลกระทบต่อบุคคล และ
(๓) บุคคลที่อยู่ในบังคับบัญชาหรือในกำกับดูแลของหน่วยงานทางปกครอง หรือเจ้าหน้าของรัฐตาม (๑) หรือ (๒)

2. เจ้าหน้าที่โดยการมอบหมาย

----------

หน่วยงานทางปกครอง

พ.ร.บ. จัดตั้งฯ มาตรา 3 ให้คำนิยาม "หน่วยงานทางปกครอง" ไว้ว่า

“หน่วยงานทางปกครอง” หมายความว่า กระทรวง ทบวง กรม ส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นและมีฐานะเป็นกรม ราชการส่วนภูมิภาค ราชการส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นโดยพระราชบัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกา หรือหน่วยงานอื่นของรัฐ และให้หมายความรวมถึงหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายให้ใช้อำนาจทางปกครองหรือให้ดำเนินกิจการทางปกครอง

ดังนั้น หน่วยงานทางปกครอง อาจแบ่งได้เป็น 4 ส่วน คือ

1. "กระทรวง ทบวง กรม"

2. "3 ราช "

• ราชการอื่นที่มีฐานะเป็นกรม
• ราชการส่วนภูมิภาค
• ราชการส่วนท้องถิ่น (อบจ. อบต.)

3. "1 รัฐ"

• รัฐวิสาหกิจที่ตั้งขึ้นตามกฎหมาย (การไฟฟ้า ประปา ธนาคารออมสิน)

4. "2 หน่วย"

• หน่วยงานอื่นของรัฐ 
• หน่วยงานที่ได้รับมอบหมายให้ใช้อำนาจทางปกครอง